Opublikowano Dodaj komentarz

Mediacje w Niemczech – porządek musi być!

Jak wszyscy wiemy, ludzie w obecnych czasach coraz częściej się sądzą. Wynika to przede wszystkim z tego, że życie społeczne dynamizuje się i komplikuje w wielu dziedzinach. Efektem jest nadmierne obciążenie systemu sprawiedliwości. Problem ten dotyczy właściwie wszystkich krajów. Ratunkiem dla wyjścia z tej trudnej sytuacji jest promowanie mediacji, jako jednego z alternatywnych sposobów na rozwiązywanie sporów.

Jednak, czy wiecie, że instytucja mediacji różni się w zależności od państwa i jego systemu prawnego. Na przykład w państwach rozwiniętych alternatywne sposoby rozwiązywania konfliktów (ADR) są mocniej zakorzenione niż w tzw. “młodych demokracjach”.

Warto spojrzeć, jak instytucja mediacji wygląda
w najsilniejszej gospodarce Europy – to jest
w Republice Federalnej Niemiec.

Z perspektywy polskiej  niemiecki porządek prawny jest ważny, ponieważ wiele instytucji ma w nim swoje korzenie.

Mediacja w Niemczech jest dobrze rozwinięta, występuje ona w sporach: cywilnych, rodzinnych, spadkowych, gospodarczych i administracyjnych. Co do zasady mediacja dopuszczalna jest w każdej sprawie.

Kim jest mediator w Niemczech?

Zostać mediatorem może każdy, nie ma cenzusu wykształcenia, czy też wieku. Szkolenia prowadzą przede wszystkim stowarzyszenia, ale także uczelnie i podmioty prywatne. Nie ma wymagania posiadania studiów wyższych przez mediatora (jest natomiast konsultowany projekt wprowadzenia do porządku prawnego tzw. “biegłego mediatora”).

Sami mediatorzy specjalizują się w określonych dziedzinach, wielu jest skupionych w stowarzyszeniach, takich jak: Federalne Stowarzyszenie Mediacji Rodzinnej (Bundes-Arbeitsgemeinschaft für Familien-Mediation e.V.: BAFM, Eisenacher Straße 32, 10178 Berlin), Federalne Stowarzyszenie Mediacji w dziedzinie Gospodarki i Pracy (Bundesverband Mediation in Wirtschaft und Arbeitswelt e.V.: (BMWA), Welserstraße 9, 86368 Gersthofen) 1, 86150 Augsburg) lub Niemieckie Stowarzyszenie Adwokatów (Arbeitsgemeinschaft Mediation im Deutschen Anwaltverein, Littenstraße 11, 10179 Berlin).

Co wyróżnia mediacje w Niemczech?

“Porządek musi być” – to znane powiedzenie towarzyszy również mediacji. W Niemczech ustawa o mediacji (Mediationsgesetz) weszła w życie 26 lipca 2012 roku. To pierwszy akt prawny regulujący w Niemczech usługi mediacyjne. Ustawa ta jest pokłosiem europejskiej dyrektywy mediacyjnej, inkorporuje ona bowiem do niemieckiego porządku prawnego dyrektywę 2008/52/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 maja 2008 r. w sprawie niektórych aspektów mediacji w sprawach cywilnych i handlowych.

Jednakże jej zakres wykracza poza wymogi zawarte w europejskiej dyrektywie. Dyrektywa ustala jedynie zasady dla rozwiązywania transgranicznych sporów cywilnych i handlowych, Natomiast niemiecka ustawa o mediacji obejmuje swoim zakresem wszystkie rodzaje mediacji w Niemczech.

Jak wiele ustaw niemieckich, tak i ta  ustanawia jedynie ogólne wytyczne. Niemiecka ustawa
o mediacji zawiera oczywiście podstawowe definicje, dzięki czemu odróżnia się mediacje od pozostałych ADRów.  Według ustawy mediacja jest ustrukturyzowanym procesem, w którym zaangażowane strony z własnej woli i samodzielnie szukają sposobu polubownego rozstrzygnięcia sporu z pomocą jednego lub kilku mediatorów. Natomiast mediator jest niezależną i bezstronną osobą bez uprawnień decyzyjnych, której rolą jest pomoc  spierającym się stronom w procesie mediacyjnym.  Przepisy stanowią ponadto, że mediator zobowiązany jest do zachowania względem swoich klientów ścisłej poufności.

Ustawa nie przewiduje przyznawania pomocy prawnej stronom podczas procedury mediacji.

Sędzia ugodowy – kim jest?

Mediacja sądowa to nietypowy przykład mediacji, która jest dozwolona w niemieckim porządku prawnym. Odbywa się ona w ramach będącego już w toku postępowania sądowego. Mediację sądową prowadzi mediator będący sędzią, który nie prowadzi danego postępowania sądowego.

Taki sędzia nie jest mediatorem, lecz sędzią ugodowym (niem. Güterichter).

Jak wygląda egzekucja ugody mediacyjnej?

Papier, jak wiadomo przyjmie wszystko. Zdarza się jednak, że ugoda nie jest egzekwowana, co wtedy. Ugoda zawarta w drodze mediacji może być egzekwowana przy udziale adwokata lub notariusza  – według Kodeksu postępowania cywilnego (niem. Zivilprozessordnung).

Jaki jest koszt mediacji?

W Niemczech nie ma opłat za mediację, na kształt opłat sądowych. Nie oznacza to jednak, że mediacja jest darmowa. Koszt mediacji to wynagrodzenie mediatora, które jest umowne.  Przyjmuje się, że wysokość stawek godzinowych to ok. 80 a 250 EUR.

 

Autor: Paweł Siejak